سئول زیر فشار ترامپ برای اعزام نیروی دریایی به تنگه هرمز

فرارو– جیمز پارک، پژوهشگر ارشد برنامه شرق آسیا موسسه کوئینسی

به گزارش فرارو به نقل از نشریه ریسپانسیبل استیت کرفت، از زمان آغاز جنگ آمریکا علیه ایران در اوایل سال جاری، واشنگتن تلاش کرده است متحدان خود در اروپا و آسیا را برای کمک نظامی به بازگشایی تنگه هرمز تحت فشار قرار دهد. دولت دونالد ترامپ بارها از متحدان خود خواسته است در این جنگ «سهم بیشتری» بر عهده بگیرند، اما بیشتر کشورهای متحد آمریکا از ورود مستقیم به درگیری خودداری کرده‌اند و کشورهایی که حمایتی ارائه داده‌اند نیز عمدتاً به شکل غیرمستقیم از جمله اجازه استفاده محدود از پایگاه‌های نظامی عمل کرده‌اند.

کره جنوبی یکی از مهم‌ترین کشورهایی بوده که تحت فشار واشنگتن قرار گرفته است. دونالد ترامپ در ماه اوت به‌طور ناگهانی اعلام کرد که آمریکا رزمایش‌های مشترک نظامی با کره جنوبی را «به میزان قابل توجهی کاهش خواهد داد» و این تصمیم را به خودداری سئول از حمایت از تلاش‌های جنگی آمریکا علیه ایران مرتبط کرد. این اقدام نگرانی‌هایی جدی در کره جنوبی ایجاد کرد و بحث درباره احتمال اعزام نیروی دریایی این کشور به تنگه هرمز را به موضوعی مهم در سیاست خارجی سئول تبدیل کرد.

سئول میان حفاظت از منافع خود و ورود به جنگ

لی جائه‌میونگ، رئیس‌جمهور کره جنوبی، در نشست خبری ۱۸ سپتامبر اعلام کرد که سئول نیرو یا تجهیزات نظامی را به شکلی که کره جنوبی را مستقیماً وارد جنگ آمریکا علیه ایران کند، به تنگه هرمز اعزام نخواهد کرد. با این حال، او احتمال گسترش مأموریت واحد ضد دزدی دریایی کره جنوبی در خاورمیانه را باز گذاشت؛ مأموریتی که می‌تواند با هدف حفاظت از کشتی‌های کره‌ای، محموله‌های نفتی و شهروندان این کشور انجام شود.

حتی در صورت اعزام نیروهای کره‌ای، بعید است چنین اقدامی بتواند مسیر جنگ ایران یا موازنه راهبردی در تنگه هرمز را تغییر دهد.

از سوی دیگر، ورود نیروهای کره جنوبی به یک منطقه جنگی می‌تواند مرز میان «حمایت» و «مشارکت» در جنگ را بسیار دشوار کند. حتی اگر مأموریت نیروهای کره‌ای در ابتدا صرفاً حفاظت از کشتیرانی تعریف شود، قرار گرفتن آنها در معرض حملات می‌تواند سئول را به‌تدریج درگیر سطوح عمیق‌تری از جنگ کند.

افکار عمومی کره جنوبی مخالف اعزام نیرو است

افکار عمومی نیز یکی از محدودیت‌های مهم دولت لی جائه‌میونگ محسوب می‌شود. بر اساس یک نظرسنجی اخیر که در مقاله به آن استناد شده، ۵۲ درصد مردم کره جنوبی و ۶۹ درصد از حامیان حزب دموکراتیک حاکم با اعزام نیرو به تنگه هرمز مخالف هستند. این مخالفت در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که محبوبیت لی جائه‌میونگ طی ماه‌های اخیر، تحت تأثیر مشکلات اقتصادی، جنجال‌های مربوط به انتصاب اعضای کابینه و دیگر مسائل داخلی، کاهش یافته است. با این حال، مخالفت افکار عمومی لزوماً مانع تصمیم‌های پرهزینه دولت‌های کره جنوبی در چارچوب اتحاد با آمریکا نشده است.

تجربه عراق؛ الگویی که دیگر به‌سادگی قابل تکرار نیست

نمونه مهم، تصمیم دولت رو مو هیون در سال ۲۰۰۴ برای اعزام نیرو به عراق بود. کره جنوبی در آن زمان حدود سه هزار نیروی نظامی با مأموریت‌های پزشکی و مهندسی به عراق اعزام کرد؛ اقدامی که با مخالفت قابل توجه افکار عمومی روبه‌رو شد و محبوبیت رئیس‌جمهور را نیز تحت فشار قرار داد. با این حال، دولت رو این اقدام را فرصتی برای تقویت اعتماد در اتحاد با آمریکا و استفاده از این روابط برای تأثیرگذاری بر سیاست واشنگتن در قبال کره شمالی می‌دانست.

در نهایت، دولت جورج دبلیو بوش نیز از مواضع سخت‌گیرانه اولیه خود در قبال کره شمالی فاصله گرفت و به سمت گفت‌وگو با پیونگ‌یانگ در چارچوب مذاکرات شش‌جانبه حرکت کرد.

شرایط امروز در برخی جهات به سال ۲۰۰۴ شباهت دارد: آمریکا وارد جنگی در فاصله‌ای دور از شبه‌جزیره کره شده و از سئول درخواست کمک می‌کند؛ در حالی که دولت کره جنوبی نیز به دنبال دیپلماسی با کره شمالی است و امیدوار است واشنگتن را به تغییر رویکرد خود در قبال پیونگ‌یانگ ترغیب کند. اما تفاوت‌های مهمی نیز وجود دارد.

ایران با عراق ۲۰۰۳ متفاوت است

یکی از مهم‌ترین تفاوت‌ها این است که ایران برخلاف عراق در سال ۲۰۰۳، توانایی قابل توجهی برای تحمیل هزینه به نیروهای آمریکایی و فعالیت‌های دریایی در تنگه هرمز دارد. از سوی دیگر، کره جنوبی منافع اقتصادی، انرژی و دیپلماتیک بلندمدتی در پرهیز از تبدیل شدن ایران به یک دشمن مستقیم دارد.

در شرایط کنونی، مسئله کره شمالی نیز برای سئول اهمیت ویژه‌ای دارد. لی جائه‌میونگ امیدوار است واشنگتن رویکرد خود در قبال پیونگ‌یانگ را تغییر دهد. او بر این باور است که کره شمالی احتمالاً تا زمانی که کاهش اساسی خصومت آمریکا را در قالب سیاست‌های عملی مشاهده نکند، تمایلی به بازگشت جدی به مذاکرات نخواهد داشت.

مشکل اصلی؛ اعتماد سئول به ترامپ

در اینجا مسئله مهم دیگری مطرح می‌شود: آیا سئول می‌تواند روی دولت ترامپ به‌عنوان شریکی قابل پیش‌بینی برای مدیریت اتحاد حساب کند؟

شرایط امروز با سال ۲۰۰۴ متفاوت است. در آن زمان، کره جنوبی با دولتی نسبتاً قابل پیش‌بینی در واشنگتن و مجموعه‌ای از سیاستمداران و کارشناسان باسابقه در مدیریت روابط ائتلافی روبه‌رو بود. اما دولت ترامپ بارها متحدان را به‌عنوان کشورهایی توصیف کرده که از آمریکا بیش از آنچه متقابلاً ارائه می‌کنند، انتظار دارند. همچنین تصمیم‌های ناگهانی ترامپ درباره مسائل مهم اتحاد از جمله اعلام مواضع از طریق شبکه‌های اجتماعی و تغییر سریع برخی سیاست‌ها، محاسبه راهبردی سئول را پیچیده‌تر کرده است.

اعزام نیروهای کره جنوبی به تنگه هرمز برای حمایت از جنگ آمریکا علیه ایران، می‌تواند سئول را با خطرات قابل توجهی مواجه کند، در حالی که منافع احتمالی آن برای کره جنوبی روشن نیست. از این منظر، تصمیم دولت لی جائه‌میونگ برای خودداری از اعزام مستقیم نیرو به این جنگ، بیش از آنکه صرفاً واکنشی به فشارهای داخلی باشد، بخشی از محاسبه گسترده‌تر سئول درباره امنیت انرژی، روابط با ایران، اتحاد با آمریکا و سیاست آینده در قبال کره شمالی است.