سوزان مودی؛ پزشک زن آمریکایی در تهرانِ عصر قاجار

فرارو- سوزان ایزابل مودی، پزشک آمریکایی، ۲۰ نوامبر ۱۸۵۱ در آمستردام، ایالت نیویورک، متولد شد. او ابتدا به هنر علاقه داشت و در زمینه‌هایی مانند نقاشی و مجسمه‌سازی تحصیل کرد، اما بعدها تحصیلات پزشکی را دنبال کرد و در آمریکا به حرفه پزشکی پرداخت.

به گزارش فرارو، ورود مودی به ایران در نوامبر ۱۹۰۹ میلادی، برابر با آذر ۱۲۸۸ خورشیدی اتفاق افتاد؛ زمانی که احمدشاه قاجار هنوز پادشاه ایران بود و کشور در نخستین سال‌های پس از انقلاب مشروطه قرار داشت. او در پاسخ به درخواست پزشکان بیمارستان صحت تهران برای حضور یک پزشک زن آمریکایی به ایران آمد. این بیمارستان در همان سال در تهران فعالیت خود را آغاز کرده بود و هدف از حضور یک پزشک زن، فراهم کردن امکان درمان زنان بود؛ زیرا بخشی از زنان ایرانی و خانواده‌هایشان تمایلی به معاینه آنان توسط پزشکان مرد نداشتند.

تاریخ ورود مودی در منابع یکسان نیست و ۲۵ تا ۲۷ نوامبر ۱۹۰۹ ذکر شده است. پس از ورود به تهران، او در بیمارستان صحت به طبابت پرداخت و هم‌زمان مطب شخصی خود را نیز راه‌اندازی کرد. در یکی از اسناد مربوط به آن دوره، نشانی مطب او شماره ۱۰ خیابان علاءالدوله ثبت شده است؛ خیابانی که بعدها خیابان فردوسی نام گرفت. او در حوزه پزشکی زنان، زایمان و بیماری‌های زنان نیز فعالیت داشت.

گزارش‌های منتشرشده در مطبوعات تهران در سال ۱۹۱۰ نیز از مودی به عنوان پزشک آمریکایی یاد کرده‌اند که در زمینه پزشکی، بیماری‌های زنان و مامایی فعالیت می‌کرد. اسناد باقی‌مانده از خود او نشان می‌دهد که علاوه بر مطب، برای معاینه برخی بیماران در نقاط مختلف تهران نیز رفت‌وآمد داشته است.

مودی در سال‌های بعد در فعالیت‌های آموزشی مرتبط با مدرسه دخترانه تربیت تهران نیز حضور داشت. این مدرسه در ۱۳۲۹ قمری/۱۹۱۱ میلادی تأسیس شد و مودی از جمله افرادی بود که در آن فعالیت می‌کردند.

در برخی منابع، مودی «دومین پزشک زن شاغل در ایران» معرفی شده و پیش از او از مری اسمیت، پزشک آمریکایی فعال در هیئت میسیون آمریکایی در ایران در دهه ۱۸۸۰، نام برده شده است. با این حال، این عنوان را نمی‌توان بدون ذکر منبع به عنوان یک واقعیت قطعی درباره تمام تاریخ پزشکی زنان ایران بیان کرد.

مودی پس از سال‌ها اقامت در ایران، در ۲۳ اکتبر ۱۹۳۴ میلادی، برابر با آبان ۱۳۱۳ در تهران درگذشت. در آن زمان رضاشاه پهلوی پادشاه ایران بود. اسناد پروژه «زنان جهان در ایران قاجار» نیز مرگ او در ۲۳ اکتبر ۱۹۳۴ و برگزاری مراسم تشییع در تهران را ثبت کرده‌اند.