آیا دستگیری‌های گسترده در عراق، پیش‌درآمدِ بازسازی روابط با آمریکاست؟

سخنگوی دولت عراق اعلام کرد که نیروهای امنیتی این کشور اوایل روز یکشنبه سیاستمداران و مقامات ارشد را به عنوان بخشی از یک کارزار گسترده‌تر مبارزه با فساد به دستور نخست‌وزیر علی الزیدی در منطقه سبز بغداد دستگیر کردند.

به گزارش دنیای اقتصاد، این بازداشت‌ها از اوایل صبح یکشنبه ۷ تیرماه آغاز شد و بامداد دیروز دوشنبه هم ادامه داشت. زیدی که در ماه مه به قدرت رسید، متعهد شده که با فساد ریشه‌دار مقابله کند.

رویترز در گزارشی نوشت، برخی از دستگیری‌ها ناشی از شهادت عدنان الجمیلی، معاون وزیر نفت در امور پالایش، پس از بازداشت او بود و گفته می‌شود اظهارات او دایره وسیع‌تری از مقامات را درگیر کرده است. به نوشته رویترز، انتظار می‌رود این کارزار در روزهای آینده ادامه یابد. اما پرسش اصلی این است: پشت پرده این کارزار مبارزه با فساد چیست؟ 

الشرق الاوسط کارزار دستگیری‌ها را به سفر برنامه‌ریزی‌شده الزیدی به واشنگتن در اواسط ژوئیه نسبت می‌دهد و می‌نویسد، الزیدی، پیش از این سفر، سیگنال‌های مثبتی به واشنگتن ارسال کرده است.

تحلیلگران می‌گویند دولت او در تلاش است تا روابط با ایالات متحده را بر اساس مشارکت اقتصادی-امنیتی و در عین حال حفظ روابط با ایران، سازماندهی مجدد کند. مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحده، گفت که واشنگتن سیگنال‌های خوب و سازنده‌ای از دولت عراق در مورد گروه‌های مسلح دریافت کرده است که به تلاش‌هایی برای قرار دادن سلاح‌ها تحت کنترل دولت و خلع سلاح گروه‌های شبه‌نظامی اشاره دارد.

«مهند سلوم»، محقق عراقی، بر این باور است که الزیدی «به‌وضوح به دنبال همکاری قوی با ایالات متحده در تمام سطوح است».

سلوم گفت که حمایت مردمی برای مبارزه با فساد و محدود کردن سلاح فقط در دستان دولت وجود دارد و این به دولت ابزارهای اساسی برای پیشرفت می‌دهد. سلوم همچنین افزود که به نفع عراق نیست با ایران وارد خصومت شود و ایالات متحده ماهیت ویژه رابطه بغداد با تهران را درک می‌کند. 

«طالب محمد کریم»، استاد علوم سیاسی، هم معتقد است که الزیدی «با پروژه‌ای برای حذف شبه‌نظامیان به معنای نظامی به واشنگتن نمی‌رود، بلکه این پروژه‌ای است برای تقویت دولت و احیای انحصار مشروع آن بر استفاده از زور.»

اما روی دیگر کارزار مبارزه با فساد را «جاسم العزاوی» در گزارشی برای «میدل ایست مانیتور» روایت کرد. او نوشت: وقتی دونالد ترامپ در ۳۱مه اعلام کرد که «تام باراک» همزمان به عنوان سفیر ایالات متحده در آنکارا، فرستاده ویژه ریاست‌جمهوری در سوریه و اکنون فرستاده ویژه ریاست جمهوری در عراق خدمت خواهد کرد، جامعه دیپلماتیک در بغداد از این خبر استقبال کرد. آن‌ها اشتباه می‌کردند. باراک با یک دفترچه گزارش یا فقط برای دست دادن وارد پایتخت عراق نشد. او با یک کلید گاوصندوق وارد می‌شود و این گاوصندوق «اکسیژن بغداد» را در خود جای داده است. 

از سال ۲۰۰۳، درآمدهای نفتی عراق به یک حساب اختصاصی در بانک فدرال‌رزرو نیویورک واریز شده است. وقتی بغداد به پشتوانه ارزی نیاز دارد، وزارت خزانه‌داری ترتیبی می‌دهد که اسکناس‌های دلاری فیزیکی با هواپیماهای باری از نیوجرسی به بانک مرکزی عراق منتقل شوند. اما باراک با یک چالش سخت روبه‌روست و آن گروه‌های شبه‌نظامی داخل عراق است. او یک دیپلمات حرفه‌ای نیست، بلکه یک معامله‌گر است.

باراک عراق را یک «پرونده امنیتی معیوب» می‌بیند که باید از نو ساختاردهی شود. ابزار انتخابی او نیز همان ابزاری است که بهتر از هر چیزی می‌شناسد: «اهرم فشار»؛ اهرمی که به‌شدت سهمگین و تکان‌دهنده است. باراک حالا بندِ کیف پول را در دست دارد.