پیام‌ تحریم‌های واشنگتن به بیروت در آستانه نشست پنتاگون

یک روزنامه عربی در گزارشی نوشت آمریکا در آستانه نشست امنیتی برنامه‌ریزی‌شده در پنتاگون در تاریخ ۲۹ مه (هشتم خرداد) قوی‌ترین پیام‌های سیاسی و امنیتی خود را به دولت لبنان ارسال کرده است. این پیام‌ها در قالب اعمال تحریم‌هایی بی‌سابقه صادر شده‌اند؛ تحریم‌هایی که برای نخستین‌بار افسران فعال در ارتش لبنان و دستگاه امنیت عمومی این کشور را نیز هدف قرار داده‌اند. 

به گزارش ایسنا به نقل از العربی الجدید، این اقدام واشنگتن پرسش‌های متعددی را درباره ماهیت مرحله جدید تعامل آمریکا با دولت لبنان، ساختارهای رسمی این کشور و همچنین افراد یا نهادهای نزدیک به حزب‌الله مطرح کرده است. بسیاری این تحولات را هم‌زمان با تلاش آمریکا برای پیشبرد مذاکرات سیاسی و امنیتی لبنان و اسرائیل ارزیابی می‌کنند؛ مذاکراتی که گفته می‌شود واشنگتن در تلاش است از طریق آن‌ها زمینه همکاری برای خلع سلاح حزب‌الله را فراهم کند. 

وزارت خزانه‌داری آمریکا روز پنج‌شنبه اعلام کرد تحریم‌هایی علیه ۹ فرد در لبنان اعمال کرده است. دلیل این اقدام از نگاه آمریکا «ایجاد مانع در روند صلح لبنان و جلوگیری از خلع سلاح حزب‌الله» عنوان شده است. 

فهرست تحریم‌شدگان شامل نمایندگان فراکسیون پارلمانی «وفاداری به مقاومت» وابسته به حزب‌الله، یعنی «حسن فضل‌الله»، «ابراهیم الموسوی» و «حسین الحاج حسن» است. «محمد فنیش» وزیر سابق لبنان نیز در این فهرست قرار دارد. همچنین «احمد بعلبکی» و «علی صفاوی»، دو مسئول امنیتی جنبش امل که تحت رهبری نبیه بری فعالیت می‌کند، هدف این تحریم‌ها قرار گرفته‌اند. در کنار این افراد، «محمدرضا شیبانی» سفیر جمهوری اسلامی ایران در لبنان نیز در فهرست تحریم‌ها قرار گرفته است. 

اما مهم‌ترین بخش این تحریم‌ها از منظر سیاسی و امنیتی، هدف قرار دادن دو افسر بلندپایه شاغل در ساختار امنیتی لبنان بود؛ اقدامی که در نوع خود کم‌سابقه تلقی می‌شود. 

در این چارچوب، سرتیپ «خطار ناصرالدین»، رئیس بخش امنیت ملی در اداره کل امنیت عمومی لبنان که سال گذشته به سمت ریاست اداره تحلیل این نهاد منصوب شده بود، تحت تحریم قرار گرفت. 

سرهنگ «سامر حماده» رئیس شعبه ضاحیه جنوبی بیروت در اداره اطلاعات ارتش لبنان نیز مشمول این تحریم‌ها شد. وی چند ماه پیش در قالب تغییرات گسترده ساختاری ارتش لبنان جایگزین سرتیپ «ماهر رعد» شده بود؛ فردی که رسانه‌های مخالف حزب‌الله او را از نزدیکان این جریان معرفی می‌کردند. 

تحریم؛ عامل تنبیهی یا پیام امنیتی و سیاسی؟ 

ناظران لبنانی معتقدند تحریم‌های جدید بیش از آنکه صرفاً جنبه تنبیهی داشته باشند، حامل پیام‌های روشن امنیتی و سیاسی هستند. 

پیام نخست متوجه ارتش لبنان است؛ نهادی که طی روزهای گذشته گزارش‌هایی درباره مخالفت آن با برخی پیشنهادهای آمریکا منتشر شده بود. 

برخی منابع در روزهای اخیر خبر داده بودند ارتش لبنان با پیشنهاد آمریکا برای تشکیل یگان‌های ویژه در داخل این نهاد با مأموریت مقابله و خلع سلاح حزب‌الله مخالفت کرده است. 

«مارکو روبیو» وزیر خارجه آمریکا نیز پیش‌تر به صراحت اعلام کرده بود واشنگتن در حال طراحی ساختاری است که براساس آن واحدهایی منتخب در ارتش لبنان آموزش، تجهیزات و توانایی‌های لازم برای مقابله با حزب‌الله را دریافت کنند. 

با این حال، ژنرال «رودولف هیکل» فرمانده ارتش لبنان بر مخالفت با هر اقدامی که بتواند ثبات داخلی و صلح اجتماعی را تهدید کند تأکید کرده است. 

به گفته منابع لبنانی، آمریکا در ماه‌های گذشته چندین بار ارتش لبنان را به داشتن روابط یا هماهنگی با حزب‌الله متهم کرده بود؛ موضوعی که حتی گفته می‌شود باعث شد هیکل سفر برنامه‌ریزی‌شده خود به واشنگتن را در نوامبر گذشته به تعویق بیندازد. 

این گزارش‌ها همچنین حاکی از آن بود که برخی محافل آمریکایی خواهان حذف یا جابه‌جایی افسرانی شده بودند که به داشتن ارتباط نزدیک با حزب‌الله متهم هستند. 

فشارهای آمریکا تنها محدود به ارتش نبوده است. واشنگتن در گامی مداخله‌جویانه طی ماه‌های گذشته خواستار پاکسازی نهادهای امنیتی لبنان از نیروهای به اصطلاح نزدیک به حزب‌الله شده بود؛ اقدامی که در چارچوب اصلاحات مورد درخواست آمریکا و شروط مرتبط با حمایت‌های مالی و سیاسی مطرح شده است. 

در همین راستا، از آغاز سال ۲۰۲۵ و هم‌زمان با آغاز به کار ساختار سیاسی جدید در لبنان، تغییرات گسترده‌ای در برخی مراکز حساس امنیتی، فرودگاه‌ها، بنادر و مراکز عمومی صورت گرفته و برخی افراد نزدیک یا منتسب به حزب‌الله از موقعیت‌های خود کنار گذاشته شده‌اند. 

پیام به نبیه بری

بخش دیگری از پیام آمریکا متوجه نبیه بری رئیس پارلمان لبنان بوده است. گرچه این نخستین بار نیست که افراد نزدیک به بری هدف تحریم قرار می‌گیرند، اما زمان‌بندی کنونی از نگاه تحلیلگران معنادار تلقی می‌شود. 

بری همچنان با مذاکره مستقیم با اسرائیل مخالفت کرده و همچنین با حضور نمایندگان جریان شیعه در هیئت‌های مذاکره‌کننده مخالفت کرده است؛ موضوعی که آمریکا آن را مانعی در مسیر مذاکرات و توافق‌های موردنظر خود ارزیابی می‌کند. 

شروط لبنان

از سوی دیگر، منابع نظامی لبنان اعلام کرده‌اند ارتش این کشور در نشست پنتاگون بر چند محور اساسی تأکید خواهد کرد. 

به گفته این منابع، اولویت نخست توقف کامل حملات اسرائیل به خاک لبنان و خروج نیروهای اشغالگر از مناطق جنوبی است. 

همچنین ارتش لبنان خواستار دریافت حمایت‌های فنی، لجستیکی و مالی برای اجرای طرح‌های امنیتی خود خواهد شد. 

این منابع تأکید کردند لبنان هرگونه همکاری مستقیم با اسرائیل را رد می‌کند و خواهان فعال شدن دوباره سازوکار نظارت بر آتش‌بس است. 

در همین حال، «جونی منیر» تحلیلگر سیاسی لبنانی معتقد است تحریم‌های اخیر مستقیماً با نشست پنتاگون مرتبط است و بخشی از فشارهای واشنگتن برای آماده‌سازی فضای سیاسی جهت پیشبرد پرونده خلع سلاح حزب‌الله به شمار می‌رود. 

او همچنین افزود تحریم مسئولان جنبش امل پیامی مستقیم به نبیه بری است تا پوشش سیاسی لازم برای مذاکرات و روندهای موردنظر آمریکا فراهم شود. 

با وجود این فشارها، منابع لبنانی تأکید می‌کنند فرماندهی ارتش لبنان قصد عقب‌نشینی از مواضع خود را ندارد و همچنان اولویت را حفظ ثبات داخلی و جلوگیری از هرگونه تنش در داخل کشور می‌داند.