از «علف» تا یونسکو؛ این کوچ جهانی می‌شود

این پرونده به گفته حیدر صادقی، مدیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی چهارمحال و بختیاری تا پایان سال در فهرست موقت یونسکو قرار خواهد گرفت.

معرفی به همه جهانیان

درست ۱۰۱ سال از روزگاری که مریان کوپر و ارنست بی. شودزاک نخستین مستند را از زندگی عشایر بختیاری ایران با نام «علف» ساختند، می‌گذرد؛ فیلمی صامت و سیاه و سفید که در مدت یک ساعت مخاطب را با فراز و نشیب کوچ ایل بختیاری از رودخانه‌های خروشان، سرما و یخبندان چهارمحال و بختیاری به دشت و مراتع خوزستان آشنا می‌کند.
ایرنا نوشت: حالا بعد از یک قرن، خبر رسیده است که این کوچ پرفراز و نشیب قرار است در قالب یک پرونده به همه جهانیان معرفی شود. مدیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی چهارمحال و بختیاری درباره اهمیت این شیوه زندگی برای ثبت جهانی می‌گوید: «زندگی عشایر بختیاری به عنوان کهن‌ترین شیوه زیست بشر شناخته می‌شود. تا قبل از تقسیمات استانی کشور، چهارمحال و بختیاری، اصفهان، لرستان، کهگیلویه و بویراحمد و خوزستان به عنوان منطقه بختیاری‌نشین شناخته می‌شدند و عشایر این منطقه که یکی از بزرگترین و قدیمی‌ترین عشایر کشور هستند در این محدوده زاگرسی کوچ ییلاق و قشلاق داشتند و دارند.»

اهمیت کوچ عشایر برای ثبت جهانی

سرزمین بختیاری از سرزمین‌هایی است که انسان برای نخستین بار به اهلی کردن حیوانات و نباتات پرداخت و زندگی کشاورزی را که لازمه پیدایش تمدن است، آغاز کرد. اواخر اردیبهشت فصل کوچ بختیاری‌ها از قشلاق (خوزستان) به ییلاق (چهار محال و بختیاری و دامنه‌های شمالی رشته کوه زاگرس) است. عشایر از اواخر شهریور تا اواسط آبان هم همین مسیر را برمی‌گردند.
«حیدر صادقی» مدیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی چهارمحال و بختیاری مهم‌ترین موضوع کوچ بختیاری برای ثبت در یونسکو را شیوه زندگی این قوم می‌داند و می‌گوید: «پژوهشگران بسیاری که به دنبال فرهنگ عامه بودند، بر روی زندگی عشایر بختیاری مطالعه کردند و مقاله نوشتند. در مرحله نخست تهیه پرونده ثبت جهانی کوچ عشایر بختیاری بر روی شیوه زندگی آنان کار می‌کنیم که یک سبک زندگی جذاب برای مردم جهان خواهد بود. فرهنگ مهمان‌نوازی این قوم، آداب و رسوم، لباس و غذاهای محلی و اقتصادشان یک هویت فرهنگی است و فقط در جابه‌جایی در مسیر کوچ خلاصه نمی‌شود.»در این مهاجرت شفگت‌انگیز ساختار اجتماعی عشایر حفظ می‌شود. معیشت و اقتصاد بر دامداری اساس زندگی بر فرهنگ کوچ نشینی استوار است.

سبک زندگی عشایر

عصر مدرن بر روی کوچ عشایر بختیاری نیز بی‌تاثیر نبوده‌است. حالا اسباب و اثاثیه با وانت و از جاده آسفالت از ییلاق به قشلاق می‌رود. مدیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی چهارمحال و بختیاری درباره این تغییرات می‌گوید: «به گفته جامعه‌شناسان هر چند صد سال یک بار، در فرهنگ تغییری به وجود می‌آید و اکنون ما در کوچ عشایر در این مقطع زمانی هستیم. هر چند کوچ سنتی دستخوش تغییر و زندگی ماشینی شده یا سیاه‌چادرها که با موی بز بافته می‌شد به شکل دیگری تهیه می‌شود، اما کوچ و زندگی عشایر بر اصل فرهنگ خود ادامه دارد. با وجودی که تغییر ناگزیر است، تمام تغییرات از گذشته تا کنون دیده می‌شود.»
کوچ عشایر تنها یک جابه‌جایی فصلی نیست؛ بلکه بخشی از هویت فرهنگی و اقتصادی استان‌های عشایرنشین است.

برگزاری دومین جشنواره کوچ عشایر بختیاری

دومین جشنواره کوچ عشایر بختیاری از ۶ تا ۸ خرداد در شهرکرد برگزار می‌شود. مدیر اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی چهارمحال و بختیاری می‌گوید: «کوچ عشایر بختیاری یکی از جاذبه‌های گردشگری استان است. امنیت مسیر کوچ برای گردشگران نیز از سوی عشایر تامین می‌شود. گردشگران در همراهی چند روزه با عشایر با اصالت زندگی در طبیعت آشنا می‌شوند و می‌توانند با حضور در محدوده‌ای ۱۰ هکتاری با زندگی عشایری همراه باشند.»

۲۳۳۲۱۷