حذف امارات از اقتصاد ایران؛ چگونه خلا پر می شود؟

فرارو– امارات طبق آمار و ارقام مهمترین مبدا واردات کالا به ایران حساب می‌شود.

به گزارش فرارو؛ داده‌های رسمی نشان می‌دهد کمی بیش از 30 درصد کالاهای وارداتی مثل موبایل و لوازم جانبی، خودرو و قطعات خودرو و حتی لوازم آرایشی و پوشاک از بنادر امارات به ایران می‌رسد. از این حیث، کشوری که مساحتش اندازه خراسان جنوبی نیست، بالاتر از چین و ترکیه و هر کشور دیگری از لحاظ ورود کالا به ایران سهم دارد. بعد از جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران و به تبع وقایع اخیر، رسانه‌‌ها از عبارت سکته در تجارت ایران و امارات استفاده می‌کنند و موافقان قطع رابطه با امارات، برهه فعلی را بهترین زمان برای حذف این کشور از زنجیره تامین مواد کشور می‌دانند. واقعیت چیست؟         

سهم امارات از اقتصاد ایران

حدود یک‌سوم واردات کالا به ایران در سال‌های اخیر از مسیر امارات انجام شده است. برای بررسی بهتر، لازم است به گزارش‌های اعلامی از سوی گمرک استناد کنیم. هنوز داده‌های کاملی از چند و چون واردات کالا در سال 1404 در دسترس نیست اما اطلاعات مربوط به سال 1403 نشان می‌دهد دقیقا 30.3 درصد از کل ورود کالا به ایران از طریق همین کشور کوچک و 83 هزار کیلومتر مربعی اتفاق افتاده است.

داده‌های رسمی مشخص می‌کند، 74 درصد واردات کالا به ایران از سه مسیر امارات، چین و ترکیه است و اقلام وارداتی به ایران در قالب دو گروه عمده یعنی مواد اولیه تولید و کالاهای اساسی قرار می‌گیرد.  

اهمیت امارات در اقتصاد ایران فقط به واردات کالا محدود نمی‌شود. جایی که حرف از صادرات مطرح است و ایران توانسته در سال‌های اخیر مواد پتروشیمی، فلزات، میوه و مواد غذایی و حتی در مقطعی مصالح ساختمانی را به این کشور حاشیه خلیج فارس ارسال کند.

مهمترین کالاهای وارداتی از امارات

واردات کالا از مسیر امارات به ایران به شکل کلی در هفت دسته اساسی قرار می‌گیرد. همه‌چیز به این هفت دسته ختم نمی‌شود اما فراوانی و اهمیت این هفت دسته، از سایر گروه کالایی بالاتر است.

در وهله اول موبایل و لوازم جانبی قرار می‌گیرد. برای درک اهمیت این بخش کافی است تا نگاهی به اتفاقات این روز‌های بازار موبایل داشته باشیم. فعل‌وانفعالات این روز‌های بازار ارتباطی به نوسان نرخ دلار ندارد اما به گفته فعالان بازار، توقف واردات موبایل به ایران، باعث تغییر قیمت‌ها شده است. طوریکه قیمت برخی از گوشی‌های میان‌رده نسبت به قبل از جنگ اسفند 1404، 40 تا 50 درصد ارتقا پیدا کرده است.

خودرو و قطعات خودرو دومین موضوع مهم است. تا جایی که می‌توانیم ادعا کنیم روند واردات قطعات متوقف شده است. لوازم آرایشی، لوازم خانگی، پوشاک، عطر و ادکلن،‌ تجهیزات پزشکی و اکسسوری هم جزو کالاهایی به‌حساب می‌آیند که عمده واردات آنها از مسیر امارات انجام می‌شود.

اقلام وارداتی به ایران از امارات در قالب دو گروه عمده یعنی مواد اولیه تولید و کالاهای اساسی قرار می‌گیرند 

آیا امارات برای اقتصاد ایران جایگزین ندارد؟

امارات نقش غیرقابل کتمانی در مسیر واردات کالا به ایران دارد اما نقش سایر کشورها را نباید نادیده گرفت. مثلا چین که سهمی نزدیک امارات در اختیار دارد.

بر اساس اعلام گمرک در سال 1403 رقمی به ارزش 19 میلیارد دلار کالا از چین به ایران رسیده است. این عدد زمانی معنای ملموس پیدا می‌کند که بفهمیم سهم واردات کالا از چین به ایران در حد و اندازه 26.7 درصد از کل واردات بوده و تفاوت شگرفی با سهم واردات کالا از امارات ندارد. با این حال از تفاوت چین و امارات برای واردات کالا نباید غافل شویم. مثلا تفاوت زمان حمل یا مسائل مربوط به انتقال پول.

ترکیه سومین مبدا مهم واردات کالا برای ایران حساب می‌شود. اینجا بخشی از مصائب مخصوص شریان ایران – چین از بین می‌رود و حدود 17.2 درصد از کل کالاهای وارداتی به ایران، رصد می‌شود.

با وجود نوسانات سیاسی و چالش‌های به‌وجود آمده به دنبال جنگ اخیر، نقش امارات به‌عنوان یک شریان مهم در تجارت خارجی ایران انکارناپذیر است. با این حال تقویت آمارهای تجاری با سایر شرکا مثل چین و ترکیه، می‌تواند نشان‌دهنده ظرفیت بالای اقتصاد ایران برای تنوع‌بخشی در مسیر تامین کالا و مدیریت ریسک‌ها باشد. فعلا برای قضاوت زود است اما هر سناریویی در ماه‌‌ها و سال‌های آینده ممکن است.

سهم کشورهای مختلف از واردات کالا به ایران